Shloka 2
अध्याय ८२ — केशवप्रयाणे निमित्तदर्शनम्
Omens and Reception During Keśava’s Departure
पाण्डवैर्धार्तराष्ट्राणां प्रतिपाद्यमनामयम् । समर्थ: प्रशमं चैव कर्तुमहसि केशव,केशव! पाण्डवोंसहित धृतराष्ट्रपुत्रोंका मंगल सम्पादन करना आपका कर्तव्य है। आप उभयपक्षमें संधि करानेकी शक्ति भी रखते हैं
pāṇḍavair dhārtarāṣṭrāṇāṁ pratipādyam anāmayam | samarthaḥ praśamaṁ caiva kartum arhasi keśava keśava ||
હે કેશવ! પાંડવો અને ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો—બન્નેનું કલ્યાણ અને નિરામયતા સ્થાપિત કરવી તમારું કર્તવ્ય છે. તમે બંને પક્ષોમાં પ્રશમન અને સંધિ કરાવવામાં સમર્થ છો; તેથી તમારે શાંતિ સાધવી જોઈએ.
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes dharma as the active pursuit of peace and welfare: when a capable and respected mediator exists, it is ethically incumbent upon them to attempt reconciliation and prevent harm to both sides.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Arjuna addresses Kṛṣṇa (Keśava), urging him to use his influence and ability to establish the well-being of both the Pāṇḍavas and the Dhārtarāṣṭras by bringing about pacification and a peace settlement.