Shloka 1
भीमसेनस्य आत्मबलप्रशंसा — Bhīmasena’s Assertion of Strength
Udyoga Parva, Adhyāya 74
इस प्रकार श्रीमह्ाभारत उद्योगपर्वके अन्तर्गत भगवद्यानपर्वमें भीमवाक्यविषयक चौद्तत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ७४ ॥ ऑपन-माजल बछ। अं कऋाज पड्चसप्ततितमो< ध्याय: श्रीकृष्णका भीमसेनको उत्तेजित करना वैशम्पायन उवाच एतच्छुत्वा महाबाहु: केशव: प्रहसन्निव । अभूतपूर्व भीमस्य मार्दवोपहितं वच:
vaiśampāyana uvāca | etac chrutvā mahābāhuḥ keśavaḥ prahasan iva | abhūtapūrvaṃ bhīmasya mārdavopahitaṃ vacaḥ ||
વૈશમ્પાયન બોલ્યા—ભીમસેનના મુખેથી નીકળેલા આ અભૂતપૂર્વ, મૃદુતાથી ભરેલા વચનો સાંભળી મહાબાહુ કેશવ જાણે હસી પડ્યા. ત્યારબાદ શારઙ્ગધનુર્ધર રામાનુજ શ્રીકૃષ્ણે દયાથી દ્રવિત થઈ પાસે બેઠેલા વૃકોદરને પોતાના વચનો દ્વારા એમ જ ઉત્તેજિત કર્યો, જેમ પવન અગ્નિને પ્રજ્વલિત કરે છે।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even a warrior like Bhīma can be moved by tenderness, but dharma in the Udyoga Parva context requires that compassion not become moral paralysis; Kṛṣṇa recognizes the softness yet prepares to channel it into steadfast action aligned with righteous duty.
Vaiśampāyana narrates that Kṛṣṇa hears Bhīma speak with unusual gentleness and appears to smile; this sets up Kṛṣṇa’s ensuing role as strategist and motivator, stirring Bhīma from melting compassion toward the resolve needed as war approaches.