Shloka 586
Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
सर्वोच्छेदे च यतते वैरस्यान्तविधित्सया । भागे हुए शत्रुका पीछा करना अनुबन्ध कहलाता है
sarvocchede ca yatate vairasyāntavidhitsayā |
અને વૈરનો અંત લાવવાની ઇચ્છાથી માણસ સંપૂર્ણ ઉચ્છેદ માટે પ્રયત્ન કરે છે. પરંતુ ભાગેલા શત્રુનો પીછો કરવો—જેને ‘અનુબંધ’ કહે છે—આ પણ પાપમય કર્મ છે. કારણ કે જેમના વધનો નિશ્ચય માનવામાં આવે છે, તેમાંના કેટલાક બચી જાય છે; અને એ અવશેષ શત્રુ ફરી શક્તિ સંગ્રહીને વિજેતા પક્ષમાં બચેલા લોકોને એકેયને જીવતો ન છોડવાનો નિશ્ચય કરે છે. આ રીતે શત્રુનો અંત કરવા ઇચ્છીને તે વિરોધી દળનો સંપૂર્ણ નાશ કરવાનો પ્રયત્ન કરે છે.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Even when one claims to seek ‘ending enmity,’ the impulse toward total annihilation and the pursuit of a routed foe (anubandha) is ethically tainted; violence tends to perpetuate cycles of retaliation, as survivors regroup and seek revenge.
Yudhiṣṭhira reflects on the moral logic of warfare: after a side is broken, chasing and exterminating the fleeing enemy is described as sinful, yet the practical fear remains that surviving enemies may later rebuild strength and attempt to wipe out the victor’s remaining supporters—fueling calls for complete destruction.