Shloka 30
Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
स तदा5>त्मापराधेन सम्प्राप्तो व्यसनं महत् | सेन्द्रान् गर्हयते देवान् नात्मानं च कथठ्चन
sa tadā ātma-aparādhenā samprāpto vyasanaṁ mahat | sa-indrān garhayate devān na ātmānaṁ ca kathaṁcana ||
યુધિષ્ઠિર બોલ્યા— પોતાનાં જ અપરાધથી મહાવ્યસનમાં પડ્યો હોવા છતાં, તે ઇન્દ્ર વગેરે દેવતાઓની નિંદા કરે છે; પોતાને તો ક્યારેય દોષ આપતો નથી.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches moral accountability: even when suffering is caused by one’s own wrongdoing, people often externalize blame onto divine powers; dharma requires honest self-examination and acceptance of responsibility.
In Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Yudhiṣṭhira reflects on human conduct and ethics, criticizing the tendency to fault Indra and the gods for misfortunes that actually arise from one’s own errors.