Shloka 1
Dhṛtarāṣṭra’s Inquiry and Sañjaya’s Etymologies of Kṛṣṇa’s Names
Puruṣottama-nāma-nirvacana
अप्--#क+ एकोनसप्ततितमो< ध्याय: संजयका धृतराष्ट्रको श्रीकृष्ण-प्राप्ति एवं तत्त्वज्ञानका साधन बताना धृतराष्ट्र रवाच कथं त्वं माधवं वेत्थ सर्वलोकमहे श्वरम् कथमेनं न वेदाहं तन्ममाचक्ष्व संजय,धृतराष्ट्रने पूछा--संजय! मधुवंशी भगवान् श्रीकृष्ण समस्त लोकोंके महान् ईश्वर हैं, इस बातको तुम कैसे जानते हो? और मैं इन्हें इस रूपमें क्यों नहीं जानता? इसका रहस्य मुझे बताओ
dhṛtarāṣṭra uvāca | kathaṁ tvaṁ mādhavaṁ vettha sarvaloka-maheśvaram | katham enaṁ na vedāhaṁ tan mamācakṣva sañjaya ||
ધૃતરાષ્ટ્રે કહ્યું—સંજયા! તું માધવ (શ્રીકૃષ્ણ) સર્વ લોકોના મહેશ્વર છે એમ કેવી રીતે જાણે છે? અને હું તેમને એ જ સ્વરૂપે કેમ નથી ઓળખતો? તેનું કારણ મને કહો।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts true recognition of the divine with spiritual blindness: Sañjaya can perceive Kṛṣṇa’s lordship, while Dhṛtarāṣṭra—clouded by attachment and moral compromise—cannot. It frames knowledge of the Lord as something requiring inner clarity, not merely social proximity.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations and counsel, Dhṛtarāṣṭra questions Sañjaya about how he knows Kṛṣṇa to be the supreme Lord and asks why he himself fails to see Kṛṣṇa in that way, requesting an explanation of the underlying reason.