Shloka 22
Udyoga Parva Adhyāya 58 — Saṃjaya’s Audience and Kṛṣṇa’s Deterrent Counsel (संजय-प्रवेशः कृष्णवाक्यं च)
Devanagari script
ऋणमेतत् प्रवृद्धं मे हृदयान्नापसर्पति । यद् गोविन्देति चुक्रोश कृष्णा मां दूरवासिनम्
Transliteration
ṛṇam etat pravṛddhaṃ me hṛdayān nāpasarpati | yad govindeti cukroś kṛṣṇā māṃ dūravāsinam ||
Translation
આ કૃતજ્ઞતાનું ઋણ મારા હૃદયમાં વધતું જ જાય છે; તે હૃદયમાંથી દૂર થતું નથી—કારણ કે હું દૂર હતો ત્યારે દ્રૌપદીએ ‘ગોવિંદ!’ કહીને મને પોકાર્યો હતો।
Word by Word
ऋणम्debt, obligation
ऋणम्:
Karta
TypeNoun
Rootऋण
FormNeuter, Nominative, Singular
एतत्this
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
प्रवृद्धम्grown, increased
प्रवृद्धम्:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रवृद्ध
FormNeuter, Nominative, Singular
मेof me, my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
हृदयात्from (my) heart
हृदयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootहृदय
FormNeuter, Ablative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अपसर्पतिwithdraws, departs
अपसर्पति:
TypeVerb
Rootसृप्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
यत्that (which)
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative, Singular
गोविन्दO Govinda
गोविन्द:
Sampradana
TypeNoun
Rootगोविन्द
FormMasculine, Vocative, Singular
इतिthus, saying
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
चुक्रोशcried out
चुक्रोश:
TypeVerb
Rootक्रुश्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
कृष्णाKṛṣṇā (Draupadī)
कृष्णा:
Karta
TypeNoun
Rootकृष्णा
FormFeminine, Nominative, Singular
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
दूरवासिनम्dwelling far away
दूरवासिनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदूरवासिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
व
वायुदेव (Vāyudeva)ग
गोविन्द (Govinda—Śrī Kṛṣṇa)क
कृष्णा (Kṛṣṇā—Draupadī)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes