Shloka 6

Saṃjaya’s Warning to Dhṛtarāṣṭra: Accountability, Alliance-Shift, and the Pāṇḍava Strategic Edge

Devanagari script

परुषाण्युच्यमानांश्व पुरा पार्थनुपेक्षसे । कृत्स्नं राज्यं जयन्तीति प्रपातं नानुपश्यसि,उस समय पाण्डवोंके प्रति कितनी ही कठोर बातें कही जा रही थीं, परंतु मेरे पुत्र सारा राज्य जीतते चले जा रहे हैं, यह जानकर आप उनकी उपेक्षा करते जाते थे। यह सब इनके भावी विनाश या पतनका कारण होगा, इसकी ओर आपकी दृष्टि नहीं जाती थी

Transliteration

paruṣāṇy ucyamānāṃś ca purā pārthān upekṣase | kṛtsnaṃ rājyaṃ jayantīti prapātaṃ nānupaśyasi ||

Translation

સંજય બોલ્યો—પહેલાં પણ જ્યારે પૃથાપુત્રો સામે ઘણી કઠોર વાતો કહેવાતી હતી, ત્યારે ‘મારા પુત્રો સમગ્ર રાજ્ય જીતે છે’ એમ વિચારી તમે તેમની અવગણના કરતા રહ્યા. તમે એ ન જોયું કે આ જ વૃત્તિ તેમને ભવિષ્યના વિનાશ અને પતનની ખાઈ તરફ લઈ જઈ રહી છે।

Word by Word

• {'paruṣāṇi': 'harsh, cruel (words/utterances)', 'ucyamānān': 'being spoken, being uttered', 'ca': 'and', 'purā': 'formerly, earlier', 'pārthān': 'the sons of Pṛthā

• the Pāṇḍavas', 'upekṣase': 'you disregard, overlook, treat with indifference', 'kṛtsnam': 'entire, whole', 'rājyam': 'kingdom, sovereignty', 'jayanti': 'they conquer, they win', 'iti': 'thus, thinking/quoting', 'prapātam': 'a precipice

• downfall, ruin', 'na anupaśyasi (nānupaśyasi)': 'you do not foresee, you do not perceive'}

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sanjaya
• Pāṇḍavas (Pārthas)
• Dhṛtarāṣṭra (implied addressee)
• Kauravas (implied as 'my sons')