Shloka 9
Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Pramāda as Mṛtyu
Chapter 42
ज्ञानेन चात्मानमुपैति विद्वा- नथान्यथा वर्गफलानुकाडक्षी | अस्मिन् कृतं तत् परिगृहा सर्व- ममुत्र भुड़क्त्वा पुनरेति मार्गम्,तब वह दिद्दान् पुरुष ज्ञानसे परमात्माको प्राप्त होता; किंतु इसके विपरीत जो भोगाभिलाषी पुरुष धर्म, अर्थ, और कामरूप त्रिवर्गफलकी इच्छा रखते हैं, वे इस लोकमें किये हुए सभी कर्मोंको साथ ले जाकर उन्हें परलोकमें भोगते हैं तथा भोग समाप्त होनेपर पुनः इस संसारमार्गमें लौट आते हैं
jñānena cātmānam upaiti vidvān athānyathā varga-phalānukāṅkṣī | asmin kṛtaṃ tat parigṛhya sarvam amutra bhuṅktvā punar eti mārgam ||
વિદ્વાન પુરુષ જ્ઞાનથી જ આત્મા-પરમાત્માને પ્રાપ્ત કરે છે. પરંતુ જે ધર્મ-અર્થ-કામરૂપ ત્રિવર્ગના ફળોની ઇચ્છા રાખે છે, તે આ લોકમાં કરેલા સર્વ કર્મોને સાથે લઈ જઈ પરલોકમાં તેનું ભોગવે છે; અને ભોગ પૂર્ણ થતાં ફરી સંસારમાર્ગે પાછો આવે છે.
सनत्सुजात उवाच
Educational Q&A
Knowledge (jñāna) leads the wise to realization of the Self, whereas craving for the fruits of dharma, artha, and kāma binds one to karma: the person enjoys results in the next world and then returns to saṃsāra when those results are exhausted.
In Sanatsujāta’s instruction (within Udyoga Parva), he contrasts two life-orientations: the knower who seeks the Self and the reward-seeker who pursues worldly aims, thereby continuing the cycle of post-mortem enjoyment and return to worldly existence.