Shloka 18
अध्याय ३९: विदुरेण धृतराष्ट्राय नीत्युपदेशः
Timely Counsel, Association, and Kin-Duty
Devanagari script
अग्नौ प्रास्तं तु पुरुषं कर्मान्वेति स्वयंकृतम् । तस्मात् तु पुरुषो यत्नाद् धर्म संचिनुयाच्छनै:,अग्निमें डाले हुए उस पुरुषके पीछे तो केवल उसका अपना किया हुआ बुरा या भला कर्म ही जाता है। इसलिये पुरुषको चाहिये कि वह धीरे-धीरे प्रयत्नपूर्वक धर्मका ही संग्रह करे
Translation
અગ્નિમાં અર્પિત થયેલા તે પુરુષના પાછળ માત્ર તેણે પોતે કરેલું શુભ-અશુભ કર્મ જ જાય છે. તેથી મનુષ્યે પ્રયત્નપૂર્વક ધીમે ધીમે ધર્મનો જ સંગ્રહ કરવો જોઈએ.
Word by Word
अग्नौin the fire
अग्नौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Locative, Singular
प्रास्तम्thrown (into)
प्रास्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-√अस् (क्षेपणे)
FormMasculine, Accusative, Singular, Past passive participle (क्त)
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पुरुषम्a man/person
पुरुषम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Accusative, Singular
कर्मdeed, action
कर्म:
Karta
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Nominative, Singular
अन्वेतिfollows
अन्वेति:
TypeVerb
Rootअनु-√इ (गत्यर्थे)
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
स्वयम्by oneself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
कृतम्done, performed
कृतम्:
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
FormNeuter, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त)
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
तुindeed/but
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पुरुषःa man/person
पुरुषः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Nominative, Singular
यत्नात्with effort, by exertion
यत्नात्:
Karana
TypeNoun
Rootयत्न
FormMasculine, Ablative, Singular
धर्मम्dharma, righteousness
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
संचिनुयात्should accumulate/collect
संचिनुयात्:
TypeVerb
Rootसम्-√चि (चयने)
FormOptative (विधिलिङ्), Third, Singular, Parasmaipada
शनैःgradually, little by little
शनैः:
TypeIndeclinable
Rootशनैः
Speaker
विदुर उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes