Shloka 57

Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum

Udyoga-parva 35

Devanagari script

न वै तेषां स्वदते पथ्यमुक्तं योगक्षेम॑ कल्पते नैव तेषाम्‌ । भिन्नानां वै मनुजेन्द्र परायणं न विद्यते किंचिदन्‍्यद्‌ विनाशात्‌,हितकी बात भी कही जाय तो उन्हें अच्छी नहीं लगती। उनके योगक्षेमकी भी सिद्धि नहीं हो पाती। राजन! भेदभाववाले पुरुषोंकी विनाशके सिवा और कोई गति नहीं है

Transliteration

na vai teṣāṃ svadate pathyam uktaṃ yogakṣemaṃ kalpate naiva teṣām | bhinnānāṃ vai manujendra parāyaṇaṃ na vidyate kiṃcid anyad vināśāt ||

Translation

વિદુર બોલ્યા—હિતની વાત એવા લોકોને જરાય ગમતી નથી; તેમના માટે યોગ-ક્ષેમ પણ દૃઢ રીતે સિદ્ધ થતો નથી. હે મનુજેન્દ્ર, જે પક્ષભેદ અને પરસ્પર વૈરથી વિભક્ત છે, તેમને વિનાશ સિવાય બીજો અંતિમ માર્ગ નથી.

Word by Word

नnot

वैindeed

तेषाम्of them

स्वदतेis pleasing / tastes good

पथ्यम्wholesome, beneficial

उक्तम्said, spoken

योगक्षेमःacquisition and protection (welfare)

कल्पतेis possible / comes about

नnot

एवjust, indeed

तेषाम्of them

भिन्नानाम्of the divided / factious

वैindeed

मनुजेन्द्रO king (lord of men)

परायणम्refuge, final resort, course

नnot

विद्यतेexists, is found

किंचित्anything

अन्यत्other

विनाशात्than destruction / apart from ruin

Speaker

विदुर उवाच

Characters & Entities

Vidura

manujendra (the king addressed, i.e., Dhṛtarāṣṭra)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes