Shloka 51
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
Devanagari script
अतृणे पतितो वदह्नलिः स्वयमेवोपशाम्यति | अक्षमावान् परं दोषैरात्मानं चैव योजयेत्,तृणरहित स्थानमें गिरी हुई आग अपने-आप बुझ जाती है। क्षमाहीन पुरुष अपनेको तथा दूसरेको भी दोषका भागी बना लेता है
Transliteration
atṛṇe patito vahnaliḥ svayam evopaśāmyati | akṣamāvān paraṃ doṣair ātmānaṃ caiva yojayet ||
Translation
વિદુર બોલ્યા—તૃણરહિત સ્થાને પડેલી આગ આપમેળે શાંત થઈ જાય છે; પરંતુ જે ક્ષમાહીન છે, તે પોતાને અને બીજાને પણ દોષોમાં બાંધી દે છે.
Word by Word
अतृणेin a place without grass
अतृणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअ-तृण (तृण)
Formneuter, locative, singular
पतितःfallen
पतितः:
Karta
TypeAdjective
Rootपतित (√पत्)
Formmasculine, nominative, singular
वदह्नलिःfire-flame (fire)
वदह्नलिः:
Karta
TypeNoun
Rootवदह्नलि
Formmasculine, nominative, singular
स्वयम्by itself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
उपशाम्यतिsubsides/is extinguished
उपशाम्यति:
TypeVerb
Root√शम् (उप-शम्)
Formpresent, third, singular, parasmaipada
अक्षमावान्one who lacks forgiveness
अक्षमावान्:
Karta
TypeAdjective
Rootअ-क्षमावन्त् (क्षमावन्त्)
Formmasculine, nominative, singular
परम्another person
परम्:
Karma
TypeNoun
Rootपर
Formmasculine, accusative, singular
दोषैःwith faults/blames
दोषैः:
Karana
TypeNoun
Rootदोष
Formmasculine, instrumental, plural
आत्मानम्oneself
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
Formmasculine, accusative, singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवalso/indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
योजयेत्would/should connect; would implicate
योजयेत्:
TypeVerb
Root√युज् (णिच्) (योजयति)
Formoptative (vidhiling), third, singular, parasmaipada
Speaker
विदुर उवाच
Characters & Entities
V
ViduraF
fire (vahni)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes