Shloka 30
Udyoga Parva, Adhyaya 31 — Yudhiṣṭhira’s Instructions to Sañjaya
Peace Appeal and Five-Village Proposal
अनाप्तानां संग्रहात् त्वं नरेन्द्र तथा>5प्तानां निग्रहाच्चैव राजन | भूमिं स्फीतां दुर्बलत्वादनन्ता- मशक्तरस्त्वं रक्षितुं कौरवेय
anāptānāṁ saṁgrahāt tvaṁ narendra tathāptānāṁ nigrahāc caiva rājan | bhūmiṁ sphītāṁ durbalatvād anantām aśaktarās tvaṁ rakṣituṁ kauraveya ||
સંજય બોલ્યો—હે નરેન્દ્ર, જે સાચા નિષ્ઠાવાન નથી તેમને તું પોતાના તરફ એકત્ર કરેછે અને જે આપ્ત, સમર્થ તથા વિશ્વસનીય છે તેમને તું દબાવી પરાયા કરેછે. તેથી તું દુર્બળ થયો છે. હે કૌરવેય, આ વિશાળ અને સમૃદ્ધ ભૂમિનું રક્ષણ કરવા હવે તું સમર્થ રહ્યો નથી.
संजय उवाच
Educational Q&A
A ruler weakens his own sovereignty by promoting the unworthy and suppressing the worthy. Sound kingship (rājadharma) requires discerning reliable allies, honoring competent supporters, and thereby maintaining the strength needed to protect a prosperous realm.
Sañjaya addresses the Kuru ruler, criticizing his political judgment: he has gathered unreliable people and restrained loyal, capable ones. As a result, despite possessing a vast and prosperous kingdom, he has become too weak to protect it—an admonition set against the mounting crisis that leads toward war.