Shloka 14
अध्याय २९ — वासुदेव–संजय संवादः
Karma, Varṇa-Dharma, and the Ethics of Governance
Devanagari script
शारद्वतस्यावसथ्ं सम गत्वा महारथस्यात्मविदां वरस्य । त्वं मामभीक्ष्णं परिकीर्तयन् वै कृपस्य पादौ संजय पाणिना स्पृशे:
Translation
સંજય! શારદ્વતપુત્ર, આત્મવિદ્યા જાણનારમાં શ્રેષ્ઠ એવા મહારથી કૃપાચાર્યના નિવાસે જઈ, વારંવાર મારું નામ ઉચ્ચારતાં, પોતાના હાથથી તેમના બંને ચરણો સ્પર્શ કર।
Word by Word
शारद्वतस्यof Śāradvata (Kṛpa)
शारद्वतस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootशारद्वत
FormMasculine, Genitive, Singular
आवसथम्dwelling, residence
आवसथम्:
Karma
TypeNoun
Rootआवसथ
FormMasculine, Accusative, Singular
सम्together; completely (as preverb)
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम्
गत्वाhaving gone
गत्वा:
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
महारथस्यof the great chariot-warrior
महारथस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Genitive, Singular
आत्मविदाम्of the knowers of the Self
आत्मविदाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootआत्मविद्
FormMasculine, Genitive, Plural
वरस्यof the best/excellent one
वरस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Genitive, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
अभीक्ष्णम्again and again, repeatedly
अभीक्ष्णम्:
TypeIndeclinable
Rootअभीक्ष्णम्
परिकीर्तयन्mentioning, proclaiming
परिकीर्तयन्:
TypeVerb
Rootपरि-कीर्तय्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
कृपस्यof Kṛpa
कृपस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootकृप
FormMasculine, Genitive, Singular
पादौthe two feet
पादौ:
Karma
TypeNoun
Rootपाद
FormMasculine, Accusative, Dual
संजयO Sañjaya
संजय:
Sambodhana
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Vocative, Singular
पाणिनाwith (your) hand
पाणिना:
Karana
TypeNoun
Rootपाणि
FormMasculine, Instrumental, Singular
स्पृशेःtouch (you should touch)
स्पृशेः:
TypeVerb
Rootस्पृश्
FormPresent, Imperative (lot), Second, Singular, Parasmaipada
Speaker
युधिछिर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes