Shloka 38
Udyoga-parva Adhyāya 28: Dharmādharmalakṣaṇa in Āpad
Crisis-Discernment of Right and Wrong
Devanagari script
त॑ चेत् तदा ते सकुमारवृद्धा अवारयिष्यन् कुरव: समेता: । मम प्रियं धृतराष्ट्रो5करिष्यत् पुत्राणां च कृतमस्याभविष्यत्,यदि बालकसे लेकर बूढ़ेतक सभी कौरव उस समय दुःशासनको रोक देते तो राजा धृतराष्ट्र मेरा अत्यन्त प्रिय कार्य करते तथा उनके पुत्रोंका भी प्रिय मनोरथ सिद्ध हो जाता
Transliteration
tac cet tadā te sakumāra-vṛddhā avārayiṣyan kuravaḥ sametāḥ | mama priyaṃ dhṛtarāṣṭro ’kariṣyat putrāṇāṃ ca kṛtam asyābhaviṣyat |
Translation
વાયુ બોલ્યા— જો તે સમયે નાનાંથી માંડી વૃદ્ધ સુધી બધા કુરુઓ એકત્ર થઈ દુઃશાસનને રોકી દેતાં, તો રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર મારું અત્યંત પ્રિય કાર્ય કરી દેતાં; અને તેમના પુત્રોની પણ પ્રિય ઇચ્છા સિદ્ધ થાત.
Word by Word
तत्that (act/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
तदाthen, at that time
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
तेyour
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
सकुमारवृद्धाःtogether with boys and elders (young and old)
सकुमारवृद्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसकुमारवृद्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
अवारयिष्यन्would have restrained/stopped
अवारयिष्यन्:
TypeVerb
Rootवारय्
FormConditional (Potential past / lṛṅ), 3rd, Plural, Parasmaipada
कुरवःthe Kurus
कुरवः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Nominative, Plural
समेताःassembled, gathered together
समेताः:
TypeAdjective
Rootसमेत
FormMasculine, Nominative, Plural
ममmy
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
प्रियम्a dear (thing), what is desired
प्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रिय
FormNeuter, Accusative, Singular
धृतराष्ट्रःDhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
अकरिष्यत्would have done
अकरिष्यत्:
TypeVerb
Rootकृ
FormConditional (Potential past / lṛṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
पुत्राणाम्of (his) sons
पुत्राणाम्:
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कृतम्the deed done; what was to be done (accomplished act)
कृतम्:
Karta
TypeNoun
Rootकृत
FormNeuter, Nominative, Singular
अस्यof him/this (i.e., of Dhṛtarāṣṭra)
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अभविष्यत्would have been / would have come to pass
अभविष्यत्:
TypeVerb
Rootभू
FormConditional (Potential past / lṛṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
V
Vāyu (Vāyudeva)D
DhṛtarāṣṭraK
Kuravaḥ (the Kurus/Kauravas)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes