Shloka 29
Udyoga-parva Adhyāya 28: Dharmādharmalakṣaṇa in Āpad
Crisis-Discernment of Right and Wrong
यदा गृध्येत् परभूतौ नृशंसो विधिप्रकोपाद् बलमाददान: । ततो राज्ञामभवद् युद्धमेतत् तत्र जात॑ वर्म शस्त्र धनुश्च,जब कोई क्रूर मनुष्य दूसरेकी धन-सम्पत्तिमें लालच रखकर उसे ले लेनेकी इच्छा करता है और विधाताके कोपसे (परपीडनके लिये) सेना-संग्रह करने लगता है, उस समय राजाओंमें युद्धका अवसर उपस्थित होता है। इस युद्धके लिये ही कवच, अस्त्र-शस्त्र और धनुषका आविष्कार हुआ है इति श्रीमहाभारते उद्योगपर्वणि सञ्जययानपर्वणि कृष्णवाक्ये एकोनत्रिंशो 5ध्याय:
yadā gṛdhyet parabhūtau nṛśaṁso vidhiprakopād balam ādadānaḥ | tato rājñām abhavad yuddham etat tatra jātaṁ varma śastra dhanuś ca ||
જ્યારે કોઈ નિર્દય માણસ બીજાની ધન-સંપત્તિ પર લોભ રાખીને, વિધાતાના કોપથી પ્રેરાઈ, પરપીડન માટે બળ એકત્ર કરવા લાગે છે, ત્યારે રાજાઓમાં યુદ્ધનો અવસર ઊભો થાય છે. આ યુદ્ધ માટે જ કવચ, અસ્ત્ર-શસ્ત્ર અને ધનુષ્યનો આવિર્ભાવ થયો—આ બધું સંઘર્ષ અને લોભની જ ઉપજ છે.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
War is portrayed as arising when ruthless greed targets another’s wealth and power is amassed for oppression; weapons and armor are thus framed as products of moral failure and conflict rather than ideals in themselves.
Vāyudeva explains to the listener(s) a causal chain: covetousness and cruelty lead a person to gather an army under the pressure of destiny’s wrath, which then creates a situation where kings go to war; the verse concludes by linking the very invention/appearance of martial equipment to such warfare.