Shloka 27

सेनासमागमः — The Convergence of Armies

Devanagari script

तिस्रोडन्या: समवर्तन्त वाहिन्यो भरतर्षभ । भरतश्रेष्ठ) तदनन्तर इधर-उधरसे समस्त महामना नरेशोंकी तीन अक्षौहिणी सेनाएँ और आ पहुँचीं ।। एवमेकादशावृत्ता: सेना दुर्योधनस्य ता:

Transliteration

tistro 'nyāḥ samavartanta vāhinyo bharatarṣabha | bharataśreṣṭha tad-anantaraṃ idhar-udharataḥ samasta-mahāmanā nareśānāṃ trayaḥ akṣauhiṇī-senāś ca samupāgaman || evaṃ ekādaśāvṛttāḥ senā duryodhanasya tāḥ ||

Translation

વૈશંપાયન બોલ્યા—હે ભરતશ્રેષ્ઠ! ત્યાર પછી વધુ ત્રણ વાહિનીઓ એકત્ર થઈ. ત્યારબાદ વિવિધ દિશાઓમાંથી મહામનસ રાજાઓની ત્રણ અક્ષૌહિણી સેનાઓ પણ આવી પહોંચી. આ રીતે દુર્યોધનની સેના કુલ મળીને અગિયાર અક્ષૌહિણી જેટલી પૂર્ણ થઈ.

Word by Word

• तिस्रः: three
• तिस्रः: Karta
• Type: Adjective
• Root: त्रि
• Form: Feminine, Nominative, Plural

• अन्याः: other
• अन्याः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अन्य
• Form: Feminine, Nominative, Plural

• समवर्तन्त: assembled / came together
• Type: Verb
• Root: सम् + वृत्
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Ātmanepada

• वाहिन्यः: armies / divisions
• वाहिन्यः: Karta
• Type: Noun
• Root: वाहिनी
• Form: Feminine, Nominative, Plural

• भरतर्षभ: O bull among the Bharatas
• Type: Noun
• Root: भरत-ऋषभ
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• एवम्: thus
• Type: Indeclinable
• Root: एवम्

• एकादश: eleven
• एकादश: Karta
• Type: Adjective
• Root: एकादश
• Form: Feminine, Nominative, Plural

• आवृत्ताः: formed / arranged / constituted
• Type: Adjective
• Root: आ + वृत्
• Form: Feminine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)

• सेनाः: armies
• सेनाः: Karta
• Type: Noun
• Root: सेना
• Form: Feminine, Nominative, Plural

• दुर्योधनस्य: of Duryodhana
• दुर्योधनस्य: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: दुर्योधन
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• ताः: those
• ताः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Feminine, Nominative, Plural

Speaker

वैशमग्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśaṃpāyana
• Duryodhana
• Bharatas (dynasty)
• akṣauhiṇī (military formation)