Shloka 26
अम्बोपाख्याने तापसानां विचारः तथा होत्रवाहनस्य उपदेशः
Ambā among ascetics; Hotravāhana directs her to Paraśurāma
Devanagari script
भीष्म उवाच निष्क्रामन्ती तु नगराच्चिन्तयामास दुःखिता । पृथिव्यां नास्ति युवतिर्विषमस्थतरा मया
Translation
ભીષ્મ બોલ્યા—“રાજન! નગરમાંથી નીકળતી વેળાએ તે દુઃખિતા સ્ત્રી વિચારવા લાગી—‘આ પૃથ્વી પર મારી જેમ એટલી વિષમ સ્થિતિમાં પડેલી બીજી કોઈ યુવતી નથી.’”
Word by Word
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
निष्क्रामन्तीgoing out, departing
निष्क्रामन्ती:
Karta
TypeVerb
Rootनिष्क्रम्
FormPresent active participle (शतृ), Feminine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
नगरात्from the city
नगरात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनगर
FormNeuter, Ablative, Singular
चिन्तयामासbegan to think / thought
चिन्तयामास:
TypeVerb
Rootचिन्त्
FormPeriphrastic perfect, Third, Singular, Parasmaipada
दुःखिताdistressed, sorrowful
दुःखिता:
Karta
TypeAdjective
Rootदुःखित
FormFeminine, Nominative, Singular
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Locative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
युवतिःa young woman
युवतिः:
Karta
TypeNoun
Rootयुवति
FormFeminine, Nominative, Singular
विषमस्थतराin a more difficult plight / more adversely situated
विषमस्थतरा:
Karta
TypeAdjective
Rootविषमस्थ
FormComparative (तर), Feminine, Nominative, Singular
मयाthan me / by me (i.e., compared with me)
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes