Shloka 2
भीष्म–दुर्योधनसंवादः — शिखण्डिनं न हन्तुं कारणकथनम्
Amba-ākhyāna prologue
Devanagari script
एष योत्स्यति संग्रामे नाशयन् पूर्वसंस्थितम् । परं यशो विप्रथयंस्तव सेनासु भारत,भारत! वह तुम्हारी सेनामें प्रवेश करके अपने पूर्व अपयशका नाश तथा उत्तम सुयशका विस्तार करता हुआ बड़े उत्साहसे युद्ध करेगा
Transliteration
eṣa yotsyati saṅgrāme nāśayan pūrvasaṃsthitam | paraṃ yaśo viprathayaṃs tava senāsu bhārata bhārata ||
Translation
હે ભારત! આ તારી સેનાઓમાં પ્રવેશ કરીને, અગાઉ સ્થિર થયેલ અપયશનો નાશ કરશે અને પરમ યશનો વિસ્તાર કરશે; અને મહા ઉત્સાહથી યુદ્ધ કરશે.
Word by Word
एषःthis (man)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
योत्स्यतिwill fight
योत्स्यति:
TypeVerb
Rootयुध्
FormSimple Future (Luṭ), Third, Singular, Parasmaipada
संग्रामेin battle
संग्रामे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंग्राम
FormMasculine, Locative, Singular
नाशयन्destroying
नाशयन्:
TypeVerb
Rootनाशयत् (from causative धातु: नश्/नाशय्)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
पूर्वसंस्थितम्previously established (state/thing)
पूर्वसंस्थितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपूर्वसंस्थित
FormNeuter, Accusative, Singular
परम्supreme, excellent
परम्:
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Accusative, Singular
यशःfame, glory
यशः:
Karma
TypeNoun
Rootयशस्
FormNeuter, Accusative, Singular
विप्रथयन्spreading widely, proclaiming
विप्रथयन्:
TypeVerb
Rootविप्रथयत् (from causative धातु: प्रथ्/प्रथय् with वि-)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
तवof you, your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
सेनासुin (your) armies
सेनासु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसेना
FormFeminine, Locative, Plural
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun (Proper)
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun (Proper)
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaB
Bhārata (addressee, Kuru elder—typically Dhṛtarāṣṭra in this context)T
tava senāḥ (your armies)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes