Shloka 12
अध्याय १६९ — भीष्मस्य पाण्डवसेनाप्रशंसा तथा शिखण्डिविषये नियमः
Bhīṣma’s Appraisal of Pāṇḍava Forces and His Constraint Regarding Śikhaṇḍin
Devanagari script
एकायनगतावेतौ पार्थिवौ दृढ्धन्विनौ । प्राणांस्त्यक्त्वा परं शक्त्या घट्टितारी परंतप
Translation
પરંતપ! દૃઢ ધનુષ ધારણ કરનારા તે બંને રાજા વિરાટ અને દ્રુપદ એકમાત્ર વીરપથનો આશ્રય લઈ ચૂક્યા છે. પ્રાણ ત્યજીને પણ તેઓ સંપૂર્ણ શક્તિથી તારી સેના સામે ટક્કર લેશે.
Word by Word
एकायनगतौhaving gone to the single path/one course
एकायनगतौ:
Karta
TypeAdjective
Rootएकायन-गत
FormMasculine, Nominative, Dual
एतौthese two
एतौ:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Dual
पार्थिवौkings
पार्थिवौ:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Nominative, Dual
दृढधन्विनौfirm-bowed / strong archers
दृढधन्विनौ:
Karta
TypeAdjective
Rootदृढ-धन्विन्
FormMasculine, Nominative, Dual
प्राणान्lives, vital breaths
प्राणान्:
Karma
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Accusative, Plural
त्यक्त्वाhaving abandoned (even)
त्यक्त्वा:
TypeVerb
Rootत्यज्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
परम्with supreme/utmost
परम्:
Karana
TypeAdjective
Rootपर
FormFeminine, Instrumental, Singular
शक्त्याpower, strength
शक्त्या:
Karana
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Instrumental, Singular
घट्टितारिO crusher of foes
घट्टितारि:
TypeNoun
Rootघट्टित-अरि
FormMasculine, Vocative, Singular
परंतपO scorcher of enemies
परंतप:
TypeNoun
Rootपरंतप
FormMasculine, Vocative, Singular
परंतपO scorcher of enemies (repeated address)
परंतप:
TypeNoun
Rootपरंतप
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes