Shloka 52
Pāṇḍava-senā-niryāṇa and Vyūha-vibhāga (पाण्डवसेनानिर्याण तथा व्यूहविभाग)
पाण्डवेषु सदा पाप नित्यं जिद्ठां प्रवर्तसे । स्ववीर्याद् यः पराक्रम्य पाप आह्वयते परान् । अभीत: पूरयन् वाक्यमेष वै क्षत्रिय: पुमान्
sañjaya uvāca | pāṇḍaveṣu sadā pāpa nityaṃ jihmāṃ pravartase | svavīryād yaḥ parākramya pāpa āhvayate parān | abhītaḥ pūrayan vākyam eṣa vai kṣatriyaḥ pumān |
સંજય બોલ્યા—હે પાપી! તું પાંડવો પ્રત્યે સદા વાંકું વર્તન કરતો આવ્યો છે. હે દુષ્ટ! જે નિર્ભય રહી પોતાના વચનનું પાલન કરે અને પોતાના જ બાહુબળથી પરાક્રમ બતાવી શત્રુઓને યુદ્ધ માટે ખુલ્લું આહ્વાન કરે—એ જ પુરુષ સાચો ક્ષત્રિય છે.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse defines kṣatriya conduct ethically: a true warrior is fearless, keeps his pledged word, relies on his own strength, and challenges opponents openly—contrasted with deceitful, crooked behavior toward the Pāṇḍavas.
Sañjaya delivers a sharp moral rebuke, condemning persistent duplicity toward the Pāṇḍavas and asserting the standard of honorable kṣatriya behavior—truthfulness, courage, and open challenge in war.