Previous Verse
Next Verse

Shloka 84

Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)

परिक्लिष्टस्य दीनस्य दीर्घकालोषितस्य च । ह्ृदयं कस्य न स्फोटेदैश्वर्याद्‌ भ्रंशितस्य च,“जिसे नाना प्रकारका क्लेश दिया गया हो, दीर्घकालके लिये राज्यसे निर्वासित किया गया हो तथा जिसे राज्यसे वंचित होकर दीनभावसे जीवन बिताना पड़ा हो, ऐसे किस स्वाभिमानी पुरुषका हृदय विदीर्ण न हो जायगा?

parikliṣṭasya dīnasya dīrghakāloṣitasya ca | hṛdayaṁ kasya na sphoṭed aiśvaryād bhraṁśitasya ca ||

“જે અનેક કષ્ટોથી પીડિત થયો હોય, લાંબા સમય સુધી નિર્વાસનમાં રહ્યો હોય, અને ઐશ્વર્યથી વંચિત થઈ દિનતામાં જીવ્યો હોય—એવા માણસને જોઈ કોનું હૃદય ન તૂટી પડે?”

परिक्लिष्टस्यof one who is greatly afflicted
परिक्लिष्टस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootपरिक्लिष्ट (परि + क्लिश्)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
दीनस्यof the wretched/poor
दीनस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootदीन
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
दीर्घकालोषितस्यof one who has dwelt (away) for a long time
दीर्घकालोषितस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootदीर्घकाल-उषित (उष्/वस्)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
हृदयंheart
हृदयं:
Karta
TypeNoun
Rootहृदय
FormNeuter, Nominative, Singular
कस्यof whom/whose
कस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
स्फोटेत्would burst/be torn
स्फोटेत्:
TypeVerb
Rootस्फुट्/स्फोट्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
ऐश्वर्यात्from sovereignty/prosperity
ऐश्वर्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootऐश्वर्य
FormNeuter, Ablative, Singular
भ्रंशितस्यof one who has been fallen/deprived
भ्रंशितस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootभ्रंशित (भ्रंश्)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root

संजय उवाच

S
Sañjaya