Shloka 64
Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)
संनाहं संयुगे कर्तु कंसभृत्ये विशेषत: । “मेरे-जैसे राजाको तुम्हारे साथ, विशेषतः कंसके एक सेवकके साथ लड़नेके लिये कवच धारण करके युद्धभूमिमें उतरना किसी तरह उचित नहीं है” ।।
sannāhaṃ saṃyuge kartuṃ kaṃsabhṛtye viśeṣataḥ |
સંજયે કહ્યું— “મારા જેવા રાજાને યુદ્ધમાં કવચ ધારણ કરીને મેદાનમાં ઉતરવું યોગ્ય નથી—ખાસ કરીને કંસના એક સેવક સામે લડવા માટે. અને તે તૂબરક નામનો બાલક, બહ્લાશિન, અવಿದ್ಯ પણ…”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes kṣatriya propriety: a ruler should weigh not only victory but also the ethical and social appropriateness of combat. Fighting a clearly ‘unworthy’ opponent—here framed as a mere servant—can be seen as beneath royal dignity and contrary to dharma.
Sañjaya reports a speaker’s refusal to arm himself and fight, arguing that it is improper for a king to enter battle, particularly against someone identified as Kaṃsa’s servant. The refusal is presented as a principled stance grounded in status, honor, and dharmic decorum.