Shloka 3
Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)
Devanagari script
आरक्षस्य विधिं कृत्वा योधानां तत्र भारत | कर्ण दुःशासनं चैव शकुनिं चापि सौबलम्
Translation
હે ભારત! ત્યાં યોદ્ધાઓની રક્ષા-વ્યવસ્થા કરીને રાજા દુર્યોધને કર્ણ, દુઃશાસન તથા સુબલપુત્ર શકુનિને બોલાવી ગુપ્ત રીતે મંત્રણા કરી।
Word by Word
आरक्षस्यof protection/guarding
आरक्षस्य:
Karma
TypeNoun
Rootआरक्ष
FormMasculine, Genitive, Singular
विधिम्arrangement, procedure
विधिम्:
Karma
TypeNoun
Rootविधि
FormMasculine, Accusative, Singular
कृत्वाhaving done/made
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
FormAbsolutive (क्त्वा), Parasmaipada (usage-neutral)
योधानाम्of the warriors
योधानाम्:
TypeNoun
Rootयोद्धृ (योध)
FormMasculine, Genitive, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
कर्णम्Karna
कर्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
दुःशासनम्Duhshasana
दुःशासनम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुःशासन
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शकुनिम्Shakuni
शकुनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootशकुनि
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सौबलम्son of Subala (epithet of Shakuni)
सौबलम्:
TypeAdjective
Rootसौबल
FormMasculine, Accusative, Singular
आनाय्यhaving brought/summoned
आनाय्य:
TypeVerb
Rootआ-नी
FormAbsolutive (ल्यप्/य), Parasmaipada (usage-neutral)
नृपतिःthe king
नृपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootनृपति
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
मन्त्रयामासconsulted, deliberated
मन्त्रयामास:
TypeVerb
Rootमन्त्रय्
FormPerfect (लिट्), Third, Singular, Parasmaipada
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes