Shloka 101
Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)
कथमाभ्यामभि ध्यात: संस्पृष्टो दारुणेन वा । रणे जीवन प्रमुच्येत पदा भूमिमुपस्पृशन्
katham ābhyām abhidyātaḥ saṃspṛṣṭo dāruṇena vā | raṇe jīvan pramucyeta padā bhūmim upaspṛśan ||
સંજય બોલ્યો— પૃથ્વી પર પગ મૂકનાર કોઈ પણ મર્ત્ય યુદ્ધમાં જીવતો કેવી રીતે બચી શકે—જો ભીષ્મ અને દ્રોણ તેને મારવાનો નિશ્ચય કરી લે, અથવા તેમના ભયંકર શસ્ત્ર-અસ્ત્રનો સ્પર્શ માત્ર તેના દેહને થઈ જાય?
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the vulnerability of ordinary mortals before the resolve and martial mastery of eminent warriors, raising an ethical awareness of war’s disproportionate power and the near-inevitability of death when great forces are set against an individual.
Sanjaya emphasizes to the listener that if Bhishma and Drona decide to kill someone, or if their fearsome weapons even make contact, survival in battle seems impossible for any earth-dwelling mortal—intensifying the sense of impending catastrophe in the lead-up to war.