Shloka 26
धृतराष्ट्रस्य वंशोपदेशः
Dhṛtarāṣṭra’s Dynastic Counsel on Legitimate Rule
शाधीदं राज्यमद्याशु पाण्डवैरभिरक्षितम् । अथवा जिसकी बुद्धि सदा छल-कपटमें ही लगी रहती है उस परम दुर्बुद्धि धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनको शीघ्र ही बाँधकर पाण्डवोंद्वारा सुरक्षित इस राज्यका शासन कीजिये ।।
śādhīdaṃ rājyam adyāśu pāṇḍavair abhirakṣitam | athavā yasya buddhis sadā chala-kapaṭeṣu eva lagnaiva tiṣṭhati taṃ paramadurbuddhiṃ dhṛtarāṣṭraputraṃ duryodhanaṃ śīghraṃ baddhvā pāṇḍavaiḥ surakṣite 'smin rāṣṭre śāsanaṃ kuru || prasīda rājaśārdūla vināśo dṛśyate mahān | nṛpaśreṣṭha prasanna bhava—pāṇḍavānāṃ kauravāṇāṃ cāmitatejasāṃ ca rājñāṃ mahān vināśo dṛśyate || iti uktvā dīnacitto viduraḥ tūṣṇīṃ babhūva, viśeṣacintāmagnaḥ san tadā punaḥ punaḥ dīrghāṇi niḥśvāsān mumoca |
વિદુરે રાજાને કહ્યું—“આજ જ તાત્કાલિક આ રાજ્યનું શાસન કરો, જે પાંડવોના રક્ષણ હેઠળ સુરક્ષિત છે; અથવા જો ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર દુર્યોધનની બુદ્ધિ સદા છલ-કપટમાં જ અડગ રહે, તો તે પરમ દુર્બુદ્ધિને તરત બાંધીને પાંડવોની દેખરેખમાં આ રાજ્ય ચલાવો. હે રાજશાર્દૂલ, પ્રસન્ન થાઓ—મહાવિનાશ નજરે પડે છે. હે નૃપશ્રેષ્ઠ, શાંત રહો; પાંડવો, કૌરવો અને અપરિમિત તેજવાળા રાજાઓનો મહાસંહાર સામે દેખાય છે।” એમ કહી દીનમન વિદુર મૌન થયો અને ઘેરી ચિંતામાં ડૂબીને વારંવાર લાંબા શ્વાસ ખેંચવા લાગ્યો।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura teaches that a ruler must act decisively for dharma and public safety: reject deceit-driven policy, restrain an unrighteous instigator if necessary, and prevent collective ruin by choosing reconciliation and just governance.
In the tense pre-war negotiations, Vidura warns Dhritarashtra that catastrophe is imminent. He proposes immediate governance aligned with the Pandavas’ protection, or the restraint of Duryodhana whose mind is fixed on fraud; after foretelling massive destruction, Vidura falls silent in grief and anxiety.