Shloka 18
भीष्मस्य दुर्योधनं प्रति कुलहितोपदेशः | Bhīṣma’s Counsel to Duryodhana on Dynastic Welfare
जो किसीके द्वारा अच्छी तरह पालित-पोषित होकर कृतार्थ होते हैं; परंतु उस उपकारका बदला चुकाने-योग्य समय आनेपर जो अस्थिरचित्त पापात्मा पुरुष पूर्वकृत उपकारोंको न देखकर बदल जाते हैं, वे स्वामीके अन्नका अपहरण करनेवाले तथा उपकारी राजाके प्रति अपराधी हैं। उन पापाचारी कृतघ्नोंके लिये न तो यह लोक सुखद होता है न परलोक ही ।। धृतराष्ट्रस्य पुत्राणामर्थे योत्स्यामि ते सुतैः । बलं॑ च शक्ति चास्थाय न वै त्वय्यनृतं वदे,मैं तुमसे झूठ नहीं बोलता। धृतराष्ट्रके पुत्रोंक लिये मैं अपनी शक्ति और बलके अनुसार तुम्हारे पुत्रोंके साथ युद्ध अवश्य करूँगा
dhṛtarāṣṭrasya putrāṇām arthe yotsyāmi te sutaiḥ | balaṃ ca śaktiṃ cāsthāya na vai tvayy anṛtaṃ vade ||
જે કોઈના દ્વારા સારી રીતે પોષાઈ કૃતાર્થ બને છે, પરંતુ ઉપકારનું ઋણ ચૂકવવાનો સમય આવે ત્યારે અસ્થિરચિત્ત પાપાત્મા બની પૂર્વકૃત ઉપકાર ન જોઈને વળી જાય છે—તે સ્વામીના અન્નનો અપહરણ કરનાર અને ઉપકારી રાજા પ્રત્યે અપરાધી છે. એવા કૃતઘ્ન પાપીઓ માટે ન આ લોક સુખદ છે ન પરલોક. ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો માટે હું તારા પુત્રો સાથે નિશ્ચયે યુદ્ધ કરીશ—મારા બળ અને શક્તિના આધાર પર. હું તને અસત્ય કહતો નથી.
कर्ण उवाच
Educational Q&A
The passage upholds gratitude and loyalty as ethical duties: one who abandons a benefactor when repayment is due is condemned as ungrateful and sinful, while Karna presents his own stance as steadfast repayment and truthfulness.
Karna declares to his interlocutor (addressing the father of the Pāṇḍavas in context) that he will fight the Pāṇḍavas for the sake of Dhṛtarāṣṭra’s sons, asserting that he is speaking truth and will act according to his strength and power.