Shloka 14
उद्योगपर्व — अध्याय १४१: कर्ण–कृष्णसंवादः, उत्पात-स्वप्न-लक्षणानि
Karna–Krishna Dialogue: Omens and Dream-Signs
यदा द्रक्ष्यसि संग्रामे माद्रीपुत्रो महाबलौ । वाहिनी धार्तराष्ट्राणां क्षोभयन्तौ गजाविव,जब युद्धस्थलमें अस्त्र-शस्त्रोंका प्रहार प्रगाढ़ अवस्थाको पहुँच जायगा (जोर-जोरसे होने लगेगा) और शत्रुवीरोंके रथको नष्ट-भ्रष्ट करनेवाले महाबली माद्रीकुमार नकुल-सहदेव दो गजराजोंकी भाँति धृतराष्ट्रपुत्रोंकी सेनाको क्षुब्ध करने लगेंगे तथा जब तुम अपनी आँखोंसे यह अवस्था देखोगे, उस समय तुम्हारे सामने न सत्ययुग होगा, न त्रेता और न द्वापर ही रह जायगा
sañjaya uvāca | yadā drakṣyasi saṅgrāme mādrīputrau mahābalau | vāhinīṁ dhārtarāṣṭrāṇāṁ kṣobhayantau gajāv iva ||
સંજય બોલ્યો—જ્યારે તું યુદ્ધભૂમિમાં માદ્રીના મહાબલી પુત્રો નકુલ અને સહદેવને બે ગજરાજની જેમ ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોની સેના ખળભળાવી ગૂંચવણમાં નાખતા જોશે, ત્યારે યુદ્ધનું કઠોર સત્ય તારી આંખો સામે સંપૂર્ણ તીવ્રતાથી પ્રગટ થશે।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical consequence of choosing war: once battle is joined, ideals and comforting self-justifications collapse before the visible suffering and upheaval. Sañjaya’s warning implies that Dhṛtarāṣṭra’s failure to restrain adharma will culminate in an undeniable, irreversible reality on the battlefield.
Sañjaya describes a future battlefield scene to Dhṛtarāṣṭra: Nakula and Sahadeva, the powerful sons of Mādrī, will surge through and disrupt the Kaurava host, compared to two great elephants churning up a mass. It is a vivid foretelling meant to shake Dhṛtarāṣṭra out of complacency.