Shloka 4

उद्योगपर्व अध्याय १३३ — संजये मातृउपदेशः

Udyoga Parva Adhyaya 133 — A Mother’s Counsel to Saṃjaya

Devanagari script

सन्ति वै सिन्धुराजस्य संतुष्टा न तथा जना: | दौर्बल्यादासते मूढा व्यसनौघप्रतीक्षिण:

Transliteration

santi vai sindhurājasya santuṣṭā na tathā janāḥ | daurbalyād āsate mūḍhā vyasanaugha-pratīkṣiṇaḥ ||

Translation

જો, સિંધુરાજની પ્રજા તેની સાથે ખરેખર સંતોષમાં નથી; છતાં તારી દુર્બળતાને કારણે તેઓ કર્તવ્યવિમૂઢ બની નિષ્ક્રિય બેઠા છે અને સિંધુરાજ પર આપત્તિઓના પ્રવાહની રાહ જોઈ રહ્યા છે.

Word by Word

• सन्ति: are/exist
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथम, बहुवचन

• वै: indeed
• Type: Indeclinable
• Root: वै

• सिन्धुराजस्य: of the king of Sindhu
• सिन्धुराजस्य: Sampradana
• Type: Noun
• Root: सिन्धुराज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• संतुष्टाः: satisfied/content
• Type: Adjective
• Root: संतुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम्+तुष्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• तथा: thus/so
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• जनाः: people
• जनाः: Karta
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• दौर्बल्यात्: due to weakness
• दौर्बल्यात्: Karana
• Type: Noun
• Root: दौर्बल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन

• आसते: sit/remain
• Type: Verb
• Root: आस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथम, बहुवचन, आत्मनेपद

• मूढाः: bewildered/deluded
• Type: Adjective
• Root: मूढ (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण, मुह्/मोह्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• व्यसनौघप्रतीक्षिणः: awaiting a flood/stream of calamities
• Type: Adjective
• Root: व्यसनौघप्रतीक्षिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

पुत्र उवाच

Characters & Entities

• Sindhurāja (King of Sindhu)
• Sindhu (region/kingdom)
• janāḥ (the subjects/people)

Educational Q&A

What is the core teaching?

A ruler’s weakness breeds public passivity and even silent hostility: when governance lacks strength and clarity, subjects may not support the king but instead wait for his downfall. The verse underscores the ethical demand of firm, competent leadership in rāja-dharma.

What is happening in the narrative?

The speaker (the son) comments on the state of the Sindhu-king’s realm: the people are not genuinely pleased with their king, and because of the addressee’s weakness they remain confused and inactive, watching and waiting for misfortunes to strike the Sindhu-king.