Shloka 226
उद्योगपर्व अध्याय १३३ — संजये मातृउपदेशः
Udyoga Parva Adhyaya 133 — A Mother’s Counsel to Saṃjaya
Devanagari script
निर्विण्णात्मा हतमना मुज्चैतां पापजीविकाम् । यदि तुझे जीवनके प्रति अधिक आसक्ति न हो तो तू अपने सभी शत्रुओंको परास्त कर सकता है और यदि इस प्रकार विषादग्रस्त एवं हतोत्साह होकर ऐसी कायरोंकी-सी वृत्ति अपना रहा है तो तुझे इस पापपूर्ण जीविकाको त्याग देना चाहिये
Translation
“નિરાશ અને હતોત્સાહ બની આ પાપમય જીવિકા છોડ. જો તને જીવન પ્રત્યે અતિશય આસક્તિ ન હોય, તો તું તારા બધા શત્રુઓને પરાસ્ત કરી શકીશ; પરંતુ જો તું આમ જ વિષાદગ્રસ્ત, નિરુત્સાહ બની કાયર જેવી વૃત્તિ અપનાવતો રહે, તો આ પાપજીવિકા ત્યજી દેવી જોઈએ.”
Word by Word
निर्विण्णात्माone whose self is dejected/disgusted
निर्विण्णात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्विण्ण-आत्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
हतमनाone whose mind is crushed/despondent
हतमना:
Karta
TypeAdjective
Rootहत-मनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
मुचrelease; abandon
मुच:
TypeVerb
Rootमुच्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
एताम्this (her/this)
एताम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
पापजीविकाम्sinful livelihood/way of living
पापजीविकाम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाप-जीविका
FormFeminine, Accusative, Singular
Speaker
पुत्र उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes