Shloka 19
Udyoga Parva Adhyāya 132 — Vidura’s Counsel on Udyama, Yaśas, and Kṣātra-Dharma
बेटा! धर्मको आगे रखकर या तो पराक्रम प्रकट कर अथवा उस गतिको प्राप्त हो जा, जो समस्त प्राणियोंके लिये निश्चित है, अन्यथा किसलिये जी रहा है? ।। इष्टापूर्त हि ते क्लीब कीर्तिश्न सकला हता । विच्छिन्नं भोगमूलं ते किनिमित्तं हि जीवसि
Vāyudeva uvāca: Vatsa! dharmam agre kṛtvā vā parākramaṁ prakaṭaya athavā tāṁ gatiṁ prāpnuhi yā sarva-prāṇināṁ niyatā; anyathā kimarthaṁ jīvasi? Iṣṭāpūrtaṁ hi te klība kīrtiś ca sakalā hatā; vicchinnaṁ bhoga-mūlaṁ te kim-nimittaṁ hi jīvasi?
વાયુએ કહ્યું—“પુત્ર! ધર્મને આગળ રાખીને પરાક્રમ પ્રગટ કર; નહિતર સર્વ પ્રાણીઓ માટે નિશ્ચિત એવી ધ્રુવ ગતિને પ્રાપ્ત થા. નહીંતર તું શા માટે જીવતો છે? હે ક్లీબ! તારા ઇષ્ટ-આપૂર્ત કર્મો અને સમગ્ર કીર્તિ નષ્ટ થઈ; તારા ભોગનું મૂળ જ કપાઈ ગયું—તો પછી તું કયા હેતુથી જીવતો છે?”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Dharma must lead one’s choices: a warrior should either act with righteous courage or accept the inevitable end; living without honor, purpose, and moral resolve is condemned as empty.
Vāyudeva addresses a hesitant or dejected figure, sharply rebuking him for loss of courage and urging him to uphold dharma through valor; otherwise, he should accept death, since his merit, fame, and the basis of worldly enjoyment are said to be already destroyed.