Shloka 29
Adhyāya 128 — Proposal to Restrain Keśava; Sātyaki’s Warning and Vidura–Dhṛtarāṣṭra Counsel
Devanagari script
आत्मानमेव प्रथम द्वेष्यरूपेण योजयेत् । ततोअमात्यानमित्रांश्व न मोघं विजिगीषते,“अतः पहले अपने मनको ही शत्रुके स्थानपर रखकर इसे जीते। तत्पश्चात् मन्त्रियों और शत्रुओंपर विजय पानेकी इच्छा करे। ऐसा करनेसे उसकी विजय पानेकी अभिलाषा कभी व्यर्थ नहीं होती है
Translation
અતએવ પહેલે પોતાના મનને જ શત્રુરૂપે રાખીને તેને જીતવું જોઈએ; ત્યારબાદ મંત્રીઓ અને શત્રુઓ પર વિજય મેળવવાની ઇચ્છા કરવી. આમ કરવાથી તેની વિજયેચ્છા કદી નિષ્ફળ થતી નથી.
Word by Word
आत्मानम्oneself
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
प्रथमम्first/at first
प्रथमम्:
TypeIndeclinable
Rootप्रथम
द्वेष्य-रूपेणin the form of an enemy/as an enemy
द्वेष्य-रूपेण:
Karana
TypeNoun
Rootद्वेष्यरूप
FormNeuter, Instrumental, Singular
योजयेत्should place/should set (apply)
योजयेत्:
TypeVerb
Rootयुज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
अमात्यान्ministers/counsellors
अमात्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootअमात्य
FormMasculine, Accusative, Plural
अमित्रान्enemies
अमित्रान्:
Karma
TypeNoun
Rootअमित्र
FormMasculine, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
मोघम्in vain/futilely
मोघम्:
TypeAdjective
Rootमोघ
FormNeuter, Accusative, Singular
विजिगीषतेdesires to conquer/strives for victory
विजिगीषते:
TypeVerb
Rootवि + जि (जि/जि॒)
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes