Shloka 13
Adhyāya 128 — Proposal to Restrain Keśava; Sātyaki’s Warning and Vidura–Dhṛtarāṣṭra Counsel
अशक्योड्द्य त्वया राजन् विनिवर्तयितुं बलात् । राजन! इस दुर्योधनको काम और क्रोधने अपने वशमें कर लिया है, यह लोभमें फँस गया है; अतः आज आपका इसे बलपूर्वक पीछे लौटाना असम्भव है ।। राष्ट्रप्रदाने मूढस्य बालिशस्य दुरात्मन:
aśakyo ’dya tvayā rājan vinivartayituṃ balāt | rāṣṭrapradāne mūḍhasya bāliśasya durātmanaḥ ||
વૈશંપાયન બોલ્યા—હે રાજન, આજે તમારે તેને બળપૂર્વક પાછો ફેરવવો અશક્ય છે. રાજ્ય સોંપવાના વિષયમાં તે મોહગ્રસ્ત, બાળિશ, દુષ્ટમનવાળો પુરુષ કામ, ક્રોધ અને લોભના વશમાં પડી ગયો છે; તેને રોકી શકાય તેમ નથી.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A person dominated by kāma (desire), krodha (anger), and lobha (greed) becomes resistant to wise counsel; when delusion hardens into obstinacy, even rightful and ethical settlements (like yielding a kingdom to avert harm) may become practically impossible without coercion.
Vaiśampāyana comments that the king being addressed cannot, at this moment, compel Duryodhana to retreat or agree to the surrender/return of the kingdom; Duryodhana is portrayed as deluded and morally compromised, making peaceful reversal unlikely.