Shloka 38
उद्योगपर्व — गान्धारी-उपदेशः
Udyoga Parva — Gandhārī’s Counsel to Duryodhana
“बूढ़े भोजराज उग्रसेनका पुत्र कंस बड़ा दुराचारी एवं अजितेन्द्रिय था। वह अपने पिताके जीते-जी उनका सारा ऐश्वर्य लेकर स्वयं राजा बन बैठा था, जिसका परिणाम यह हुआ कि वह मृत्युके अधीन हो गया ।। उग्रसेनसुत: कंस: परित्यक्त: स बान्धवै: । ज्ञातीनां हितकामेन मया शस्तो महामृथे,“समस्त भाई-बन्धुओंने उसका त्याग कर दिया था, अतः सजातीय बन्धुओंके हितकी इच्छासे मैंने महान् युद्धमें उस उग्रसेनपुत्र कंसको मार डाला
ugrasenasutaḥ kaṁsaḥ parityaktaḥ sa bāndhavaiḥ | jñātīnāṁ hitakāmena mayā śasto mahāmṛdhe ||
વૃદ્ધ ભોજરાજ ઉગ્રસેનનો પુત્ર કંસ અત્યંત દુર્વર્તનવાળો અને અજિતેન્દ્રિય હતો. પિતા જીવતા હોવા છતાં તેણે તેમનું સમગ્ર રાજ્યૈશ્વર્ય છીનવી લઈને પોતે રાજા બની બેઠો; પરિણામે તે મૃત્યુના વશમાં ગયો. પછી ઉગ્રસેનપુત્ર કંસને તેના જ બંધુઓએ ત્યજી દીધો; તેથી પોતાના જ્ઞાતિઓના હિતની ઇચ્છાથી મેં મહાયુદ્ધમાં તે કંસનો વધ કર્યો.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A ruler who is self-indulgent and unjust, who seizes power and harms his own people, loses legitimacy and support; his fall is portrayed as a dharmic consequence. The verse also presents violence in war as ethically framed when undertaken for the protection and welfare of one’s community rather than personal gain.
The speaker reports that Kaṃsa, Ugrasena’s son, had been abandoned by his relatives, and that he was slain in a great battle by the narrator, who claims the motive was the welfare of his own kinsfolk.