Shloka 30
Udyoga-parva Adhyāya 123 — Bhīṣma–Droṇa–Vidura Upadeśa to Duryodhana
Keśava-vākya aftermath
Devanagari script
को हि शक्रसमान् ज्ञातीनतिक्रम्यप महारथान् । अन्येभ्यस्त्राणमाशंसेत् त्वदन्यो भुवि मानव:,“इस भूतलपर तुम्हारे सिवा दूसरा कौन मनुष्य है, जो इन्द्रके समान पराक्रमी एवं महारथी बन्धु-बान्धवोंको त्यागकर दूसरोंसे अपनी रक्षाकी आशा करेगा?
Transliteration
ko hi śakra-samān jñātīn atikramya mahā-rathān | anyebhyas trāṇam āśaṃset tvad-anyo bhuvi mānavaḥ ||
Translation
વૈશમ્પાયન બોલ્યા— આ ધરતી પર તારા સિવાય બીજો કયો મનુષ્ય છે, જે ઇન્દ્રસમાન પરાક્રમી મહારથી સ્વજનોને અવગણીને બીજાઓ પાસેથી રક્ષણની આશા રાખે?
Word by Word
कःwho
कः:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
शक्र-समान्equal to Indra
शक्र-समान्:
Karma
TypeAdjective
Rootशक्र + समान
FormMasculine, Accusative, Plural
ज्ञातीन्kinsmen/relatives
ज्ञातीन्:
Karma
TypeNoun
Rootज्ञाति
FormMasculine, Accusative, Plural
अतिक्रम्यhaving overstepped/abandoned
अतिक्रम्य:
TypeVerb
Rootअति-क्रम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
महारथान्great chariot-warriors
महारथान्:
Karma
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Accusative, Plural
अन्येभ्यःfrom others/than others
अन्येभ्यः:
Apadana
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
FormMasculine, Ablative, Plural
त्राणम्protection
त्राणम्:
Karma
TypeNoun
Rootत्राण
FormNeuter, Accusative, Singular
आशंसेत्would hope for/expect
आशंसेत्:
TypeVerb
Rootआ-शंस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
त्वत्-अन्यःother than you
त्वत्-अन्यः:
Karta
TypePronoun/Adjective
Rootत्वत् + अन्य
FormMasculine, Nominative, Singular
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभू
FormFeminine, Locative, Singular
मानवःman/human
मानवः:
Karta
TypeNoun
Rootमानव
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaŚ
Śakra (Indra)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes