Shloka 1
माधवी-प्रदानम् (Mādhavī Offered to Gālava) — Udyoga Parva 113
अत-#--#कत चतुर्दशाधिकशततमो< ध्याय: गरुड़ और गालवका राजा ययातिके यहाँ जाकर गुरुको देनेके लिये श्यामकर्ण घोड़ोंकी याचना करना नारद उवाच अथाह गालवं दीन सुपर्ण: पततां वर: । निर्मितं वह्निना भूमौ वायुना शोधितं तथा । यस्माद्धिरण्मयं सर्व हिरण्यं तेन चोच्यते,नारदजी कहते हैं--तदनन्तर पक्षियोंमें श्रेष्ठ गरुड़ने दीन-दुःखी गालव मुनिसे इस प्रकार कहा--'पृथ्वीके भीतर जो उसका सारतत्त्व है, उसे तपाकर अग्निने जिसका निर्माण किया है और उस अग्निको उद्दीप्त करनेवाली वायुने जिसका शोधन किया है, उस सुवर्णको हिरण्य कहते हैं। यह सम्पूर्ण जगत् हिरण्यप्रधान है; इसलिये भी उसे हिरण्य कहते हैं!
nārada uvāca |
athāha gālavaṃ dīnaḥ suparṇaḥ patatāṃ varaḥ |
nirmitaṃ vahninā bhūmau vāyunā śodhitaṃ tathā |
yasmād hiraṇmayaṃ sarvaṃ hiraṇyaṃ tena cocyate ||
નારદજી બોલ્યા—ત્યારે પક્ષીઓમાં શ્રેષ્ઠ સુપર્ણ ગરુડે દિન-દુઃખી ગાલવને કહ્યું—“પૃથ્વીના અંદર રહેલું જે સારતત્ત્વ, અગ્નિ તેને તપાવીને ઘડે છે અને તે અગ્નિને પ્રજ્વલિત કરનાર વાયુ તેને શુદ્ધ કરે છે—તે સ્વર્ણને ‘હિરણ્ય’ કહે છે. કારણ કે સમગ્ર જગત હિરણ્ય-તત્ત્વથી વ્યાપ્ત છે; તેથી તેને પણ ‘હિરણ્ય’ કહેવાય છે।”
नारद उवाच