Shloka 21
Gālava’s Eastern Ascent with Garuḍa; Counsel on Kāla and Upāya (उद्योगपर्व, अध्याय ११०)
अत्र विद्युत्प्रभा नाम जज्ञिरेडप्सरसो दश । अत्र विष्णुपदं नाम क्रमता विष्णुना कृतम्,उशीरबीजे विप्रर्षे यत्र जाम्बूनदं सर: । यहीं विद्युत्प्रभा नामसे प्रसिद्ध दस अप्सराएँ उत्पन्न हुई थीं। ब्रह्मन्! त्रिलोकीको नापते समय भगवान् विष्णुने इसी दिशामें अपना चरण रखा था। उत्तर दिशामें भगवान् विष्णुका वह चरणचिह्न (हरिकी पैंड़ी) आज भी मौजूद है। द्विजश्रेष्ठ! ब्रह्मर्ष! उत्तर-दिशाके ही उशीरबीज नामक स्थानमें, जहाँ सुवर्णमय सरोवर है, राजा मरुत्तने यज्ञ किया था
atra vidyutprabhā nāma jajñire ’psaraso daśa | atra viṣṇupadaṃ nāma kramatā viṣṇunā kṛtam, uśīrabīje viprarṣe yatra jāmbūnadaṃ saraḥ |
યુપર્ણે કહ્યું—“અહીં જ ‘વિદ્યુત્પ્રભા’ નામે પ્રસિદ્ધ દસ અપ્સરાઓ ઉત્પન્ન થઈ હતી. અહીં જ ‘વિષ્ણુપદ’ નામનું તે પદચિહ્ન છે, જે ત્રિલોકનું માપ લેતાં ભગવાન વિષ્ણુએ સ્થાપ્યું હતું. હે વિપ્રર્ષિ, ઉત્તર દિશામાં ઉશીરબીજ નામના સ્થાને—જ્યાં જાંબૂનદ સમું સુવર્ણમય સરોવર છે—ત્યાં મહાત્મા રાજા મરુત્તે યજ્ઞ કર્યો હતો।”
युपर्ण उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that dharma is sustained through remembrance of divine acts and through righteous royal conduct. Sacred places are not merely locations; they become moral landmarks because they preserve the memory of Viṣṇu’s cosmic stride and of a king’s exemplary sacrifice.
Yuparṇa points out a revered region: it is said to be the birthplace of ten Apsarases called Vidyutprabhā, it bears the mark of Viṣṇu’s step from the myth of measuring the worlds, and nearby at Uśīrabīja—by a golden lake—King Marutta is remembered as having performed a great sacrifice.