Shloka 21
Adhyāya 108: Paścima-dik—Varuṇa’s Realm, Sunset Cosmology, and Sacred-Geographic Markers
Suparṇa–Gālava संवाद
Devanagari script
एष तस्यापि ते मार्ग: परिचार्यस्य गालव । ब्रृूहि मे यदि गन्तव्यं प्रतीचीं शूणु चापराम्
Translation
ગાલવ! તું મારી દ્વારા પરિચાર્યા (સેવા) પ્રાપ્ત કરવા યોગ્ય છે; તેથી તને આ દક્ષિણ માર્ગ બતાવ્યો છે. જો આ દિશામાં જવું હોય તો મને કહેજે; નહિતર હવે ત્રીજી—પશ્ચિમ દિશાનું—વર્ણન પણ સાંભળ.
Word by Word
एषःthis
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him/that
तस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
तेto you/for you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Dative, Singular
मार्गःpath/way
मार्गः:
Karta
TypeNoun
Rootमार्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
परिचार्यस्यof one to be served/attended
परिचार्यस्य:
TypeAdjective
Rootपरिचार्य
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
गालवO Galava
गालव:
TypeNoun
Rootगालव
FormMasculine, Vocative, Singular
ब्रूहिtell/say
ब्रूहि:
TypeVerb
Rootब्रू (ब्रवीति)
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
मेto me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Dative, Singular
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
गन्तव्यम्to be gone/to be proceeded (to)
गन्तव्यम्:
TypeAdjective
Rootगन्तव्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
प्रतीचीम्westward direction/the west
प्रतीचीम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रतीची
FormFeminine, Accusative, Singular
शृणुhear/listen
शृणु:
TypeVerb
Rootश्रु (शृणोति)
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपराम्the other/another (direction)
अपराम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअपर
FormFeminine, Accusative, Singular
गालवO Galava
गालव:
TypeNoun
Rootगालव
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
युपर्ण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes