Shloka 10131

रसातल-वर्णनम्

Rasātala Description: Surabhi, Phenapāḥ, and the Directional Cows

Devanagari script

मातले! यदि इनमें तुम्हारी कोई रुचि न हो तो आओ, अन्यत्र चलें। अब मैं तुम्हें उस स्थानपर ले जाऊँगा, जहाँ तुम्हें कोई-न-कोई वर अवश्य मिल जायगा ।।

Transliteration

Nārada uvāca: Mātale! yadi imeṣu tava kācid rucir na bhavet, tad āgaccha, anyatra gacchāvaḥ. adhunāhaṃ tvāṃ tatra sthāne neṣyāmi, yatra te kaścid varo 'vaśyaṃ prāpsyate. iti śrīmahābhārate udyogaparvaṇi bhagavadyānaparvaṇi mātalivarānveṣaṇe ekādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ.

Translation

નારદ બોલ્યા— “માતલે! જો આમાં તને કોઈ રુચિ ન હોય તો આવો—અન્યત્ર ચાલીએ. હવે હું તને એવા સ્થાને લઈ જઈશ જ્યાં તને કોઈ-ને-કોઈ વર અવશ્ય મળી જશે.” આ રીતે શ્રીમહાભારતના ઉદ્યોગપર્વના અંતર્ગત ભગવદ્યાનપર્વમાં માતલિ-વરાન્વેષણ પ્રસંગનો એકસો એકમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।

Word by Word

• मातले: O Mātali
• Type: Noun
• Root: मातलि
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• यदि: if
• Type: Indeclinable
• Root: यदि

• इमेषु: in these (things/places)
• इमेषु: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Masculine/Neuter, Locative, Plural

• तव: of you / your
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: Genitive, Singular

• काचित्: any (some)
• काचित्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: क
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• रुचिः: liking, interest
• रुचिः: Karta
• Type: Noun
• Root: रुचि
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• भवेत्: may be / should be
• Type: Verb
• Root: भू
• Form: Optative, 3rd, Singular, Parasmaipada

• तर्हि: then
• Type: Indeclinable
• Root: तर्हि

• आगच्छ: come
• Type: Verb
• Root: गम्
• Form: Imperative, 2nd, Singular, Parasmaipada

• अन्यत्र: elsewhere
• अन्यत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यत्र

• गच्छामः: we go / let us go
• Type: Verb
• Root: गम्
• Form: Present Indicative, 1st, Plural, Parasmaipada

• अधुना: now
• Type: Indeclinable
• Root: अधुना

• अहम्: I
• अहम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: अहम्
• Form: Nominative, Singular

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: Accusative, Singular

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine/Neuter, Locative, Singular

• स्थाने: place
• स्थाने: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: स्थान
• Form: Neuter, Locative, Singular

• नेष्यामि: I will lead
• Type: Verb
• Root: नी
• Form: Future, 1st, Singular, Parasmaipada

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र

• ते: to you / for you
• ते: Sampradana
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: Dative, Singular

• कश्चित्: someone / some
• कश्चित्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: क
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वरः: boon
• वरः: Karta
• Type: Noun
• Root: वर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अवश्यम्: certainly, surely
• Type: Indeclinable
• Root: अवश्यम्

• लप्स्यते: will be obtained / will be found
• Type: Verb
• Root: लभ्
• Form: Future, 3rd, Singular, Atmanepada

• इति: thus
• Type: Indeclinable
• Root: इति

• श्रीमहाभारते: in the Śrī-Mahābhārata
• श्रीमहाभारते: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: महाभारत
• Form: Neuter, Locative, Singular

• उद्योगपर्वणि: in the Udyoga-parvan
• उद्योगपर्वणि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: उद्योगपर्वन्
• Form: Neuter, Locative, Singular

• भगवद्यानपर्वणि: in the Bhagavad-yāna section
• भगवद्यानपर्वणि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: भगवद्यानपर्वन्
• Form: Neuter, Locative, Singular

• मातलिवरान्वेषणे: in (the episode of) Mātali's search for a boon
• मातलिवरान्वेषणे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: मातलि-वर-अन्वेषण
• Form: Neuter, Locative, Singular

• एकाधिकशततमः: the one-hundred-and-first
• Type: Adjective
• Root: एकाधिकशततम
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अध्यायः: chapter
• Type: Noun
• Root: अध्याय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

नारद उवाच

Characters & Entities

• Nārada
• Mātali
• a certain place (sthāna) where a boon is obtained