Shloka 263
Gaṅgā-tīra Udaka-kriyā and Kuntī’s Disclosure of Karṇa’s Maternity
Strī-parva, Adhyāya 27
अभितो या: स्थितास्तत्र तस्मिन्नुदककर्मणि । राजन! इस प्रकार बहुत विलाप करके धर्मराज युधिष्ठिर फ़ूट-फूटकर रोने लगे। रोते- ही-रोते उन्होंने धीरे-धीरे कर्णके लिये जलदान किया। यह सब सुनकर वहाँ एकत्र हुई सारी स्त्रियाँ, जो वहाँ जलांजलि देनेके लिये सब ओर खड़ी थीं, सहसा जोर-जोरसे रोने लगीं
abhito yāḥ sthitās tatra tasminn udakakarmaṇi | rājan! … (gītā-press pāṭhe anantara-vṛttāntaḥ) dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ bahu vilapya phūṭ-phūṭkṛtya ruroda | rudadbhir eva śanaiḥ śanaiḥ karṇāya jaladānaṃ cakāra | etat śrutvā tatra samāgatāḥ sarvāḥ striyaḥ, yā udakāñjali-dānāya sarvataḥ sthitāḥ, sahasā uccaiḥ uccaiḥ ruroduḥ |
વૈશંપાયન બોલ્યા— તે ઉદકકર્મ વખતે ત્યાં ચારે તરફ સ્ત્રીઓ ઊભી હતી. રાજન, આ રીતે ઘણો વિલાપ કરીને ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર ફૂટ-ફૂટીને રડવા લાગ્યા. રડતાં-રડતાં તેમણે ધીમે ધીમે કર્ણ માટે જલદાન કર્યું. આ સાંભળીને ત્યાં એકત્ર થયેલી બધી સ્ત્રીઓ—જે જલાંજલિ આપવા ચારે તરફ ઊભી હતી—અચાનક ઊંચા સ્વરે રડવા લાગી.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even after victory, dharma requires acknowledging loss and honoring the dead; Yudhiṣṭhira’s water-offering for Karṇa shows moral responsibility and compassion that transcend enmity, while grief is presented as a human and ethical response to the devastation of war.
During the post-war water-rite (udaka-karma), Yudhiṣṭhira laments intensely and, while still crying, performs the libation for Karṇa; the assembled women who are also there to offer water hear this and break into loud weeping.