Mahabharata 11.19.2 — Stree Parva, Adhyaya 19, Shloka 2
स्त्रीपर्व — गान्धारीविलापः
Strī Parva — Gāndhārī’s Lament over the Fallen
गान्धारी बोलीं--माधव! यह मेरा पुत्र विकर्ण, जो दिद्दानोंद्वारा सम्मानित होता था, भूमिपर मरा पड़ा है। भीमसेनने इसके भी सौ-सौ टुकड़े कर डाले हैं ।।
gajamadhye hataḥ śete vikarṇo madhusūdana | nīlamegha-parikṣiptaḥ śaradīva niśākaraḥ ||
ગાંધારી બોલી—માધવ! દિદ્દાનો દ્વારા સન્માનિત મારો આ પુત્ર વિકર્ણ આજે ધરતી પર મરેલો પડ્યો છે. ભીમસેને તેને પણ સો-સો ટુકડામાં ચીરી નાખ્યો છે. મધુસૂદન! હાથીઓની સેના વચ્ચે વિકર્ણ હત થઈને પડ્યો છે—જેમ શરદઋતુમાં કાળા મેઘસમૂહોથી ઘેરાયેલો ચંદ્ર પણ શોભે છે, તેમ ભીમહત વિકર્ણ ત્યાં પડ્યો છે.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even when warriors act within the framework of battle, the Mahābhārata highlights the moral cost of a war born of adharma: noble qualities and personal valor cannot prevent collective ruin, and the aftermath is dominated by grief, reflection, and ethical reckoning.
In Strī Parva’s lamentation setting, the fallen are being seen and mourned. This verse describes Vikarna lying dead amid the elephant forces, using an image-comparison: like the autumn moon ringed by dark clouds, his body appears striking even in death—intensifying the pathos of the battlefield scene.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.