Shloka 12
Chapter 10: Survivors Console the Royal Couple and Disperse (धृतराष्ट्र–गान्धारी प्रति निवेदनम्)
Devanagari script
प्रगृह्म बाहून् क्रोशन्त्यः पुत्रान् भ्रातृन् पितृनपि । दर्शयन्तीव ता ह सम युगान्ते लोकसंक्षयम्,एक-दूसरीके हाथ पकड़कर पुत्रों, भाइयों और पिताओंके नाम ले-लेकर रोती हुई वे कुरुकुलकी नारियाँ प्रलयकालमें लोक-संहारका दृश्य दिखाती हुई-सी जान पड़ती थीं
Translation
તેઓ એકબીજાના હાથ પકડી, પુત્રો, ભાઈઓ અને પિતાઓના નામ પોકારી પોકારી રડતી હતી—જાણે યુગાંતકાળે લોકસંહારનું દૃશ્ય જ દર્શાવતી હોય તેમ.
Word by Word
प्रगृह्यhaving seized/holding
प्रगृह्य:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-ग्रह्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
बाहून्arms (hands)
बाहून्:
Karma
TypeNoun
Rootबाहु
FormMasculine, Accusative, Plural
क्रोशन्त्यःcrying out, wailing
क्रोशन्त्यः:
Karta
TypeVerb
Rootक्रुश्
Formशतृ (present active participle), कर्तरि, Feminine, Nominative, Plural
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Accusative, Plural
भ्रातॄन्brothers
भ्रातॄन्:
Karma
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Accusative, Plural
पितॄन्fathers
पितॄन्:
Karma
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Accusative, Plural
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
दर्शयन्तीshowing, displaying
दर्शयन्ती:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
Formशतृ (present active participle), कर्तरि, Feminine, Nominative, Singular
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
ताःthose (women)
ताः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Plural
हindeed (emphatic particle)
ह:
TypeIndeclinable
Rootह
समम्equal(ly), as (at the same time)
समम्:
TypeAdjective
Rootसम
FormNeuter, Accusative, Singular
युगान्तेat the end of an age
युगान्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुगान्त
FormMasculine, Locative, Singular
लोकसंक्षयम्destruction of the world
लोकसंक्षयम्:
Karma
TypeNoun
Rootलोकसंक्षय
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes