Shloka 34
Yuddha-yajña-vyākhyāna (The Battle as Sacrifice): Ambarīṣa–Indra Saṃvāda
शोणितोदा सुसम्पूर्णा दुस्तरा पारगैनरि: । हतनागमहानक्रा परलोकवहाशिवा
śoṇitodā susampūrṇā dustarā pāragair nṛbhiḥ | hatanāga-mahānakrā paralokavahā śivā ||
અંબરીષે કહ્યું—રક્તજળોથી ભરેલી એ નદી સંપૂર્ણ ભરપૂર છે; ઘાટ જાણનારને પણ તેને પાર કરવી દુષ્કર. તેમાં મહાન મગરો છે અને હત ગજોના દેહો છૂટા પડ્યા છે; તે જીવોને પરલોક તરફ વહેંચે છે—તથાપિ (આ ભયાનક કાર્યમાં પણ) તેને ‘શિવા’ એટલે ‘મંગલમયી’ કહે છે.
अम्बरीष उवाच
Educational Q&A
The verse uses stark battlefield/otherworld imagery to underline the moral gravity of violence and death: actions can sweep beings toward the afterlife like an overflowing, perilous river. Calling it ‘śivā’ highlights a paradox—death can be ‘auspicious’ only in the sense that it delivers the inevitable fruit of karma and leads the soul onward, urging ethical restraint and dharmic conduct.
Ambarīṣa describes a terrifying river—filled with blood, crowded with crocodiles, and marked by slain elephants—portraying an almost infernal crossing associated with death and the passage to the next world. The description functions as a warning and a moral illustration within the reflective, didactic tone of Śānti Parva.