Shloka 27
Kṣātra-dharma in Campaign and Battle: Protection, Purification, and the Ideal Warrior’s End (क्षात्रधर्मः—अभियानयुद्धे रक्षणदानशुद्धिः)
अरोगाणां स्पृहयते मुहुर्मुत्युमपीच्छति । वीरो दृप्तोडभिमानी च नेदृशं मृत्युमहीति,“यह बड़ा दुःख है। बड़ी पीड़ा हो रही है! यह मेरे किसी महान् पापका सूचक है।' इस प्रकार आर्तनाद करना, विकृत-मुख हो जाना, दुर्गन्धित शरीरसे मन्त्रियोंके लिये निरन्तर शोक करना, नीरोग मनुष्योंकी-सी स्थिति प्राप्त करनेकी कामना करना और वर्तमान रुग्णावस्थामें बारंबार मृत्युकी इच्छा रखना--ऐसी मौत किसी स्वाभिमानी वीरके योग्य नहीं है
arogāṇāṁ spṛhayate muhur mṛtyum apīcchati | vīro dṛpto 'bhimānī ca nedṛśaṁ mṛtyum arhati ||
ભીષ્મે કહ્યું—રોગી વારંવાર નિરોગ સ્થિતિની ઇચ્છા કરે છે અને વારંવાર મૃત્યુ પણ માંગે છે; પરંતુ ગર્વીલો, સ્વાભિમાની શૂર એવો અંત પાત્ર નથી—વેદનામાં વિલાપ કરવો, ચહેરો વિકૃત કરવો, સેવકો સામે સતત શોક કરવો, નિરોગતા માટે તરસવું અને રોગમાં જ વારંવાર મરણ ઇચ્છવું.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that repeated lamentation and a death sought out of despair during illness is contrary to the dignity expected of a self-respecting warrior; one should endure suffering with steadiness and uphold honor rather than collapse into continual wailing and death-wishing.
In Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and right conduct. Here he criticizes a pattern of behavior in sickness—constant grieving, craving the state of the healthy, and repeatedly wishing for death—saying such an end is not fitting for a proud, honorable hero.