Shloka 12
धर्म्यविजय-नियमाः
Rules for Dharmic Victory in Kṣatriya Engagement
Devanagari script
साधूनां तु मिथो भेदात् साधुश्नेद् व्यसनी भवेत् । निष्प्राणो नाभिहन्तव्यो नानपत्य: कथंचन,जब श्रेष्ठ पुरुषोंमें परस्पर भेद होनेसे कोई श्रेष्ठ पुरुष संकटमें पड़ जाय, तब उसपर प्रहार नहीं करना चाहिये। जो बलहीन और संतानहीन हो, उसपर तो किसी प्रकार भी आघात न करे
Translation
સજ્જનોમાં પરસ્પર ભેદ થવાથી જો કોઈ સજ્જન આપત્તિમાં પડી જાય, તો તેના પર પ્રહાર ન કરવો. જે નિર્બળ હોય અને જે નિઃસંતાન હોય, તેના પર તો કોઈ રીતે પણ આઘાત ન કરવો.
Word by Word
साधूनाम्of the good (people)
साधूनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसाधु
FormMasculine, Genitive, Plural
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
मिथःmutually, among themselves
मिथः:
TypeIndeclinable
Rootमिथः
भेदात्from dissension/division
भेदात्:
Apadana
TypeNoun
Rootभेद
FormMasculine, Ablative, Singular
साधुःa good man
साधुः:
Karta
TypeNoun
Rootसाधु
FormMasculine, Nominative, Singular
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
व्यसनीafflicted, in distress/misfortune
व्यसनी:
Karta
TypeAdjective
Rootव्यसनिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
भवेत्may become / should become
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
निष्प्राणःlifeless / without strength (as good as dead)
निष्प्राणः:
Karma
TypeAdjective
Rootनिष्प्राण
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अभिहन्तव्यःto be struck/killed (should be attacked)
अभिहन्तव्यः:
TypeVerb
Rootअभि-हन्
FormGerundive (tavya), Masculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अनपत्यःchildless
अनपत्यः:
Karma
TypeAdjective
Rootअनपत्य
FormMasculine, Nominative, Singular
कथंचनin any way, at all
कथंचन:
TypeIndeclinable
Rootकथंचन
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes