Shloka 23
Vāmadeva’s Rājadharma: Norm-Setting, Counsel, and the Prevention of Rāṣṭra-Vināśa (वामदेव-प्रोक्तं राजधर्मम्)
Devanagari script
मरणान्तमिदं सर्व नेह किज्चिदनामयम् | तस्माद् धर्मे स्थितो राजा प्रजा धर्मेण पालयेत्,राजन्! इस जगत्के सभी पदार्थ अन्तमें नष्ट होनेवाले हैं; यहाँ कोई भी वस्तु नीरोग या अविनाशी नहीं है। इसलिये राजाको धर्मपर स्थित रहकर प्रजाका धर्मके अनुसार ही पालन करना चाहिये
Translation
રાજન! આ જગતની બધી વસ્તુઓ અંતે નાશ પામનારી છે; અહીં કંઈ પણ નિરોગ કે અવિનાશી નથી. તેથી રાજાએ ધર્મમાં સ્થિર રહી ધર્માનુસાર પ્રજાનું પાલન કરવું જોઈએ.
Word by Word
मरणान्तम्ending in death; perishable
मरणान्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootमरणान्त
FormNeuter, Nominative, Singular
इदम्this
इदम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Nominative, Singular
सर्वम्all
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
किञ्चित्anything; something
किञ्चित्:
Karta
TypePronoun
Rootकिञ्चित्
FormNeuter, Nominative, Singular
अनामयम्free from disease; unharmed
अनामयम्:
Karta
TypeAdjective
Rootअनामय
FormNeuter, Nominative, Singular
तस्मात्therefore; from that (reason)
तस्मात्:
TypeIndeclinable
Rootतस्मात्
धर्मेin dharma; in righteousness
धर्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Locative, Singular
स्थितःstanding; abiding
स्थितः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्था
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रजाःsubjects; people
प्रजाः:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Accusative, Plural
धर्मेणby/according to dharma
धर्मेण:
Karana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Instrumental, Singular
पालयेत्should protect/maintain
पालयेत्:
TypeVerb
Rootपाल्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
Sampradana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वामदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes