Shloka 43
राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्
Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable
मान्धाता! राजा दुष्टोंको दण्ड देनेके कारण यम तथा धार्मिकोंपर अनुग्रह करनेके कारण उनके लिये परमेश्वरके समान है। जब वह अपनी इन्द्रियोंको संयममें रखता है, तब शासनमें समर्थ होता है और जब संयममें नहीं रखता, तब मर्यादासे नीचे गिर जाता है ।। ऋत्विक्पुरोहिताचार्यान् सत्कृत्यानवमन्य च | यदा सम्यक् प्रगृह्नाति स राज्ञो धर्म उच्यते,जब राजा ऋत्विकू, पुरोहित और आचार्यका बिना अवहेलनाके सत्कार करके उनको उचित बर्तावके साथ अपनाता है, तब वह राजाका धर्म कहलाता है
māndhātā! rājā duṣṭān daṇḍa-dānāt yamavat, dhārmikān anugrahāt teṣāṃ prati parameśvara-samo bhavati. yadā sa indriyāṇi saṃyamya tiṣṭhati tadā śāsane samartho bhavati; yadā tu na saṃyamya tiṣṭhati tadā maryādāyā adho nipatati. ṛtvik-purohita-ācāryān satkṛtya anavamanya ca yadā samyak pragṛhṇāti, sa rājño dharma ucyate.
હે માંધાતા! દુષ્ટોને દંડ આપવાના કારણે રાજા યમ સમાન છે અને ધર્મીઓ પર અનુગ્રહ કરવાના કારણે તેમના માટે પરમેશ્વર-તુલ્ય છે. જ્યારે તે પોતાની ઇન્દ્રિયોનું સંયમ રાખે છે ત્યારે શાસનમાં સમર્થ બને છે; અને સંયમ ન રાખે તો મર્યાદા તોડી અધોગતિ પામે છે. રાજા જ્યારે ઋત્વિજ, પુરોહિત અને આચાર્યનો અવમાન ન કરીને યથોચિત સન્માન કરે અને યોગ્ય રીતે તેમનું માર્ગદર્શન તથા સેવા સ્વીકારે—તે જ રાજધર્મ કહેવાય છે.
उतथ्य उवाच