Shloka 28
विमुक्तः सर्वसंगेभ्यो व्यतीत: सर्ववागुरा: । न वशे कस्यचित्तिष्ठन् सधर्मा मातरिश्वन:,सब प्रकारकी आसक्तियोंसे मुक्त रहकर स्नेहके सारे बन्धनोंको लाँध जाऊँगा। किसीके अधीन न रहकर वायुके समान सर्वत्र विचरूँगा
vimuktaḥ sarvasaṅgebhyo vyatītaḥ sarvavāgurāḥ | na vaśe kasyacit tiṣṭhan sa dharmā mātariśvanāḥ ||
યુધિષ્ઠિર બોલ્યા— “સર્વ પ્રકારના સંગોથી મુક્ત થઈ અને સ્નેહના સર્વ જાળને વટાવી, હું કોઈના વશમાં રહીશ નહીં. ધર્મમાં સ્થિત રહી, વાયુ સમાન સર્વત્ર વિચરીશ—અવરોધ વિના, સ્વતંત્ર.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
True freedom is described as release from all forms of attachment and emotional entanglement, coupled with steadfastness in dharma. One should act and move in the world without being bound or controlled by others—like the wind, which touches all yet remains unconfined.
In the Shānti Parva’s reflective setting, Yudhiṣṭhira voices an aspiration toward renunciation and inner independence. He declares his intent to transcend binding relationships and live guided by dharma, using the wind (Mātariśvan/Vāyu) as an image of unobstructed movement.