Shloka 22
अरण्यवृत्ति-वैराग्योपदेशः | Forest Discipline and the Program of Non-Attachment
विधूमे न््यस्तमुसले व्यज्ारे भुक्तवज्जने । अतीतपात्रसंचारे काले विगतभिक्षुके,जब घरोंमेंसे धुआँ निकलना बंद हो गया हो, मूसल रख दिया गया हो, चूल्हेकी आग बुझ गयी हो, घरके सब लोग खा-पी चुके हों, परोसी हुई थालीको इधर-उधर ले जानेका काम समाप्त हो गया हो और भिखमंगे भिक्षा लेकर लौट गये हों, ऐसे समयमें मैं एक ही वक्त भिक्षाके लिये दो, तीन या पाँच घरोंतक जाया करूँगा। सब ओरसे स्नेहका बन्धन तोड़कर इस पृथ्वीपर विचरता रहूँगा
vidhūme nyastamusale vyajāre bhuktavajjane | atītapātrasañcāre kāle vigatabhikṣuke ||
જ્યારે ઘરોમાંથી ધુમાડો ઊઠવો બંધ થઈ ગયો હોય, મूसળ મૂકી દેવાયો હોય, ચૂલ્હાની આગ બુઝી ગઈ હોય, ઘરનાં લોકો ભોજન કરી ચૂક્યા હોય, પીરસેલી થાળીઓનું આવન-જાવન પૂરું થઈ ગયું હોય અને ભિક્ષુકો ભિક્ષા લઈને પાછા ફરી ગયા હોય—એવા સમયે હું દિવસમાં માત્ર એક વાર ભિક્ષા માટે નીકળીશ અને બે, ત્રણ અથવા વધુમાં વધુ પાંચ ઘરો સુધી જ જઈશ. સર્વ તરફથી સ્નેહના બંધન કાપીને હું આ પૃથ્વી પર વિચરતો રહીશ.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches disciplined renunciation: an ascetic should seek alms only after households have completed their own meal and work, minimizing disturbance and cultivating non-attachment by cutting bonds of affection and wandering without dependence.
Yudhiṣṭhira describes the practical rule he will follow as a mendicant: he will go for alms at a late, unobtrusive time—after cooking and eating are finished—and will limit himself to a small number of houses, signaling a resolve to live simply and detach from worldly ties.