Shloka 29
वह लोगोंसे कहे--'सज्जनो! अपने देशपर यह बहुत बड़ी आपत्ति आ पहुँची है। शत्रुदलके आक्रमणका महान् भय उपस्थित है। जैसे बाँसमें फलका लगना बाँसके विनाशका ही कारण होता है, उसी प्रकार मेरे शत्रु बहुत-से लुटेरोंको साथ लेकर अपने ही विनाशके लिये उठकर मेरे इस राष्ट्रको सताना चाहते हैं ।। अस्यामापदि घोरायां सम्प्राप्ते दारुणे भये | परित्राणाय भवतः प्रार्थयिष्ये धनानि वः,“इस घोर आपत्ति और दारुण भयके समय मैं आप लोगोंकी रक्षाके लिये (ऋणके रूपमें) धन माँग रहा हूँ
bhīṣma uvāca | asyām āpadi ghorāyāṃ samprāpte dāruṇe bhaye | paritrāṇāya bhavataḥ prārthayiṣye dhanāni vaḥ ||
ભીષ્મે કહ્યું— “આ ઘોર આપત્તિ આવી પડી છે અને ભયંકર ભય ઊભો થયો છે; તેથી હું તમારાથી ધન માગું છું—મારા ભોગ માટે નહીં, પરંતુ તમારાં સર્વનાં રક્ષણ માટે. આવા સંકટમાં સામૂહિક રક્ષા માટે સાધનો એકત્ર કરવું ધર્મ છે; કારણ કે પ્રજાનું ક્ષેમ અને રાજ્યનું સંરક્ષણ સમયસર મળતા સામૂહિક સહકાર પર નિર્ભર છે।”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
In a grave public emergency, seeking resources from the community for their protection is presented as a legitimate and duty-bound act of kingship (rājadharma), provided the aim is collective safety rather than personal gain.
Bhishma describes a moment of severe danger and states that he will request wealth from the people as a protective measure—funds to organize defense and safeguard the realm during a threatening crisis.