Shloka 3
Vyavahāra-Śuddhi and Rājadharma: Clean Administration, Counsel, and Proportional Punishment
Chapter 86
युधिछिर उवाच कीदशैरव्यवहारैस्तु कैश्न व्यवहरेन्नप: । एतत्पृष्टो महाप्राज्ञ यथावद् वक्तुमहसि,युधिष्ठिरे पूछा--महामते! राजाको किस-किस प्रकारके लोगोंसे किस-किस प्रकारका बर्ताव काममें लाना चाहिये? मेरे इस प्रश्नचका आप यथावत््रूपसे समाधान करें
yudhiṣṭhira uvāca | kīdṛśair avyavahārais tu kaiś ca vyavaharen nṛpaḥ | etat pṛṣṭo mahāprājña yathāvad vaktum arhasi ||
યુધિષ્ઠિરે કહ્યું—હે મહાપ્રાજ્ઞ! અયોગ્ય વર્તનવાળાં લોકો સાથે રાજાએ કોની સાથે અને કેવી રીતે વ્યવહાર કરવો? આ પૂછવામાં આવ્યું છે, તેથી તમે યથાવત્ ક્રમથી કહો.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a rājadharma inquiry: a king must know how to engage different types of people, including those of improper conduct, and must apply appropriate, principled modes of interaction rather than a single uniform approach.
In the Śānti Parva’s instruction on governance and dharma, Yudhiṣṭhira asks a highly wise teacher to explain, in a systematic and correct way, how a ruler should conduct dealings with various kinds of persons.